15 Temmuz ve sonrasında yaşanan gelişmeler, aradan geçen yıllara rağmen kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Özellikle askerî okulların kapatılması, binlerce askerî öğrencinin ihraç edilmesi ve çok sayıda personelin ordudan tasfiye edilmesi sürecine ilişkin ortaya çıkan bazı belgeler, hazırlıkların darbe girişiminden önce başladığı yönündeki iddiaları yeniden gündeme getirdi.
Fişleme listeleri
Kamuoyuna yansıyan belgelere göre, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki askerî lise, astsubay meslek yüksekokulu ve harp okullarında öğrenim gören binlerce öğrenci hakkında 15 Temmuz’dan önce kapsamlı fişleme çalışmaları yürütüldü.
Nisan 2016 tarihli ve dönemin Kara Harp Okulu Komutanı İzzet Çetingöz imzasını taşıyan bilgi notunda, askerî öğrenciler hakkında bilgi ve belge toplamak amacıyla bir disiplin komitesi oluşturulduğu ifade ediliyor.
Belgelerde, komitenin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ve hâkimlerle görüştüğü, öğrenciler ve aileleri hakkında bilgi toplanabilmesi için Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile emniyet birimleriyle koordineli çalışılmasının tavsiye edildiği görülüyor.
Hazırlıklar 15 Temmuz öncesine dayanıyor
Belgelere göre Genelkurmay Başkanlığı, 2014 ve 2015 yıllarında kayıtlı bulunan toplam 4 bin 813 askerî öğrenci hakkında araştırma yapılmasını MİT ve emniyetten talep etti. Hazırlanan raporlar Genelkurmay’a sunuldu ve öğrenciler hakkında kapsamlı istihbarat dosyaları oluşturuldu.
Askerî okullar 10 gün içinde kapatıldı
15 Temmuz’un ardından çıkarılan 25 Temmuz 2016 tarihli Kanun Hükmünde Kararname ile harp okulları, askerî liseler ve diğer askerî eğitim kurumları kapatıldı. Bu kurumların yerine Millî Savunma Üniversitesi kuruldu.
OHAL döneminde yayımlanan KHK’larla;
- 4 bin 090 askerî lise öğrencisi
- 6 bin 140 astsubay meslek yüksekokulu öğrencisi
- 6 bin 179 harp okulu, GATA ve hemşirelik yüksekokulu öğrencisi
olmak üzere toplam 16 bin 409 askerî öğrencinin okullarla ilişiği kesildi.
Tasfiyeler devam etti
Dönemin Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar, Ağustos 2019’da yaptığı açıklamada, 15 Temmuz sonrasındaki süreçte 150 general ve 7 bin 595 subayın da aralarında bulunduğu 17 binden fazla askerî personelin Türk Silahlı Kuvvetleri’nden çıkarıldığını duyurdu.
Askeri öğrencilere verilen cezalar tartışılmaya devam ediyor
15 Temmuz gecesi gözaltına alınan 259 askerî öğrenciden önemli bir kısmı tutuklandı. Yaklaşık bir yıl sonra hazırlanan iddianamelerin ardından görülen davalarda, 187 askerî öğrenciye anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs ve diğer suçlamalar kapsamında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları verildi.
Sanık öğrenciler ise mahkemelerde, komutanlarının kendilerine bir ”terör saldırısı” olduğu yönünde bilgi verdiğini, darbe girişiminden haberdar olmadıklarını savundu.
Köprüde hayatını kaybeden öğrenciler
15 Temmuz gecesi Boğaziçi Köprüsü’ne sevk edilen askerî öğrenciler Murat Tekin ve Ragıp Enes Katran, olaylar sırasında hayatını kaybetti.
696 Sayılı KHK tartışmaları
24 Aralık 2017’de yayımlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname de kamuoyunda tartışmalara neden oldu. Düzenlemede, ”15 Temmuz sözde darbe girişimi ve devamı niteliğindeki eylemlerin bastırılması kapsamında hareket eden sivillerin” belirli koşullarda hukuki, idari ve cezai sorumluluk taşımayacağı hükme bağlandı.
